جمعه 26 مرداد 1397   02:09:50
اعتبار سنجی : ایجاد اطمینان
نشریات و مقالات
29خرداد1397گزارشگری اعتباری و چالش تامین مالی فراگیر

گزارشگری اعتباری و چالش تامین مالی فراگیر

تامین مالی فراگیر عبارت اســت از «توســعه خدمات بانکی برای دامنه وسیعی از جامعه بویژه افراد کم درآمــد با کمترین هزینه ممکــن». آمارهای بین المللی نشــان میدهد که در حــدود 2.5 (دو و نیم) میلیارد نفر از افراد واجد شرایط اشتغال در سطح جهان از دسترسی به خدمات مالی رســمی (آن دسته از خدمات مالی که توسط موسسات مالی دارای مجوز و قانونی ارائه می شود)، محروم هستند. تمرکز اصلی تامین مالی فراگیر بر چهار گروه عمده از محصولات بانکی است



تامین مالی فراگیر عبارت اســت از «توســعه خدمات بانکی برای دامنه وسیعی از جامعه بویژه افراد کم درآمــد با کمترین هزینه ممکــن». آمارهای بین المللی نشــان میدهد که در حــدود 2.5 (دو و نیم) میلیارد نفر از افراد واجد شرایط اشتغال در سطح جهان از دسترسی به خدمات مالی رســمی (آن دسته از خدمات مالی که توسط موسسات مالی دارای مجوز و قانونی ارائه می شود)، محروم هستند. تمرکز اصلی تامین مالی فراگیر بر چهار گروه عمده از محصولات بانکی است:
1 فراهم نمودن روش های سپرده گذاری مناسب
2 فراهم نمودن روش های ذخیره احتیاطی مناسب
3 فراهم نمودن محصولات و روش های پرداخت و نقل و انتقال وجوه مناسب
4 فراهم نمودن کارت های اعتباری

اهــداف اصلی تامین مالی فراگیر یا "فراگیر نمودن تامین مالی" عبارتند از:
 توســعه سیستم بانکداری رســمی در مناطق کمتر توسعه یافته و در میان آحاد جامعه
 محدود نمودن فعالیت بازارهای پولی غیرمتشکل و موسسات اعتباری غیر مجاز
 فراهم نمودن زمینه هایی که مردم مناطق کمتر توسعه یافتــه بتوانند تصمیمات مالی خویش را با دانش کافی اتخاذ نمایند.

از طرفی تامیــن مالی فراگیــر در صورتی قابلیت تحقق می یابد که در درون آن مکانیزم های مناســب بــرای تضمین بازگشــت منابــع مالی بــه بانکها و موسسات اعتباری تعبیه شده باشد. به عبارت دیگر اگر منابعی که بانک ها بصورت وام یا تسهیلات در اختیار مردم قرار می دهند به موقع بازپرداخت نشــود، امکان گردش آن و بهره مندی بخش بیشتری از جامعه از این منابع میسر نمی گردد. از این رو در کنار مفهوم "تامین مالی فراگیر" یک مفهوم دیگر تحت عنوان "مسئولانه بــودن تامین مالی" مطرح می شــود. به این معنی که گیرنــدگان منابع مالی (یا وام گیرندگان) می بایســت بصورت مسئولان  تلاش نمایند اقساط وام های دریافتی را به موقع پرداخت نمایند. مکانیســمی که حلقه واسط میان تامیــن مالی فراگیــر و تامین مالی مســولانه محســوب میگردد عبارت اســت از "اعتبارسنجی و گزارشگری و رتبه بندی اعتباری".
تامیــن مالــی فراگیــر (finance inclusive) و برخورد مســئولانه با آن (lending responsible) امروزه جزو مهمترین استراتژی های توسعه ای محسوب می شود که "گزارشگری اعتباری و مکانیزم های آن" حلقه واســط میان این دو هســتند. بــه عبارت دیگر ضمانت اجرایی برای برخورد مســئولانه با تسهیلات دریافتی از بانک ها در فضای تامین مالی فراگیر، ایجاد ســامانه ملی و متمرکز اعتبارســنجی و گزارشــگری اعتباری است. تاسیس شرکت رتبه بندی اعتباری ایران به عنوان مهمترین اصلاح اقتصادی ایران در این زمینه در گزارش ســال 2011 بانک جهانی مورد تایید قرار گرفت.

اهمیــت توســعه صنعت گزارشــگری اعتباری در ایران
تسهیم اطلاعات درباره تعهدات و ویژگی های وام گیرندگان می توانــد تاثیرات مهمی بر فعالیت بازارهای اعتباری در برداشــته باشــد. اولا، تســهیم اطلاعات اعتباری، دانش بانک ها را درباره ویژگی های متقاضیان تسهیلات افزایش می دهد و ایــن امکان را فراهــم می کند که پیش بینی دقیق تری درباره احتمالات بازپرداخت انجام شــود. ثانیا موجب میشــود کارمزدهایی که بانک ها بابت کسب و جمع آوری اطلاعات از مشتریان دریافت می کنند، کاهش یابد. ثالثا تســهیم اطلاعات اعتباری به عنــوان ابزاری برای ایجاد نظــم در عملکرد و رفتار وام گیرندگان عمل می نماید. به عبارت دیگر تسهیم اطلاعات اعتباری موجب می شــود افراد با حساسیت بیشــتری نسبت به عمل به تعهدات و حفظ اهلیت اعتبــاری خویش اقدام نمایند و بلاخره اینکه گزارشــگری اعتباری می تواند انگیزه افراد را برای اخذ وام های بیش از توان و اهلیت اعتباریشان از طریق مراجعه به بانک های مختلف (و ســوء استفاده از خلا اطلاعاتی میان بانک ها) کاهش دهد. شناخت تاثیرات و منافع تسهیم اطلاعات اعتباری کمک می نماید تا ذینفعان این سیستم (که عموما بانکها و موسسات مالی و اعتباری و حتی سازمانهای ارائه دهنده خدماتی ماننــد تلفن، اینترنت و آب و برق هســتند) مشــارکت بیشتری برای تحقق اهداف آن داشته باشند.
منافع گزارشگری اعتباری در این زمینه آنقدر زیاد بوده است که سازمانهای بین المللی متولی توسعه اقتصادی را به سمت ارائه مشوق ها و برنامه های کمکی و تبلیغی برای توسعه صنعت گزارشگری اعتباری سوق داده است. جایگاه گزارشــگری اعتباری و ضرورت و اهمیت آن به اندازه ای پیشــرفت کرده اســت که تقریبا هر ساله یک کنفرانس بین المللی فراگیر در مورد آن با هدایت و نظارت بانک جهانی یا موسسه IFC برگزار می شود. 
خلا موجود در ســطح دنیا در خصوص دسترســی و اســتفاده از خدمات مالی همچنــان یکی از چالش های جهانی اســت. دو ســوم جمعیت جوان دنیا معادل 7.2 میلیارد نفر از دسترســی به خدمات مالی (شامل داشتن حســاب پس انداز یــا حســاب جاری) محرومند. بخش عمده ای از این جمعیت در جنوب صحرای آفریقا (با 12 درصد بهره مندی از خدمات مالی) و جنوب آســیا (با 24 درصد بهره مندی از خدمات مالی) ساکن هستند. آسیای شرقی، خاورمیانه و شمال آفریقا، آمریکای لاتین، اروپای شــرقی و آسیای مرکزی نیز به عنوان مناطقی محسوب می شوند که کمتر از 50 درصد جمعیت آنها به خدمات بانکی مناسب دسترسی دارند. بخش عمده ای از جمعیت مناطقی که دسترســی محدودی به خدمات مالی بانکی دارند، با کمتر از 5 دلار در روز امرار معاش می کنند. 
خلا موجود در زمینه تامین مالــی از اهمیت بالایی برای بنگاه های کوچک و متوسط به عنوان محرک اصلی ایجاد اشتغال در بازارهای نوظهور برخوردار است. اهمیت محدودیت های تامین مالی بــرای بنگاه های کوچک و متوسط در مقایسه با شــرکت های بزرگ بیشتر است و بنگاه های کوچک و متوسط 30 درصد بیشتر احتمال دارد تا محدودیت های موجود در تامین منابع مالی را به عنوان یکی از موانع رشد خود رتبه بندی کنند. تنها 18 درصد از شرکت های کوچک فعال در کشورهای کم درآمد از منابع مالی استفاده می کنند که نشان می دهد که شرکت های کوچک در معرض مشــکلات زیادی هستند. بنگاه های کوچک و متوســط به عنوان یکی از بخش های کلیدی بــازار هدف در زمان گســترش خدمــات تامین مالی محسوب می شوند چرا که این بنگاه ها به عنوان یکی از بزرگترین کارفرمایان در بازارهای نوظهور (با مشارکت در تولیــد ناخالص داخلی) محســوب شــده و ســهم قابل ملاحظه از زنــان جوامع را (25 تا 40 درصد در سطح دنیا) مشغول بکار نموده اند.
شواهد تجربی حاکی از آن است که بهبود دسترسی به خدمات تامین مالی تنها در جهت کمک به رشد کشورها نیســت بلکه همچنین از طریق کاهــش بی عدالتی در درآمدها و فقر به ســطح فقیر جامعه نیز کمک می کند. تامیــن مالی از دو جهت به خانوار و شــرکت ها ســود می رساند: مدیریت ریسک و متعادل نمودن روند مصرف.
این فایده ها منجر به ایجاد منابع مســتقیم و غیرمستقیم بسیاری برای خانوار و شرکت ها می شود چرا که به آنها اجازه می دهد تا از فرصت های سرمایه گذاری منتفع شوند، مصرف خود را متعادل کنند، منابع خود را به طور روزمره مدیریت کنند و خود را بیمه کنند.
فراگیری خدمات تامین مالی باید فراتر از تسهیلات اعتبــاری پیــش رود: نیازی جهانی برای حســاب های پس انداز امن و ســاز و کارهای پرداخت و تقاضای بالایی برای بیمه و پرداخت بین المللی وجود دارد. برخی بازارهای نوظهور علاقه زیادی را به اســتفاده از خدمات مالی در ســطح جهانی ابراز نموده اند. بــا فراگیر نمودن اعطای تسهیلات و خدمات تامین مالی به تمامی جامعه، بایستی به جنبه مسئولیت پذیری استفاده کنندگان از خدمات تامین مالی در بازپرداخت اقســاط تسهیلات نیز توجه شود.
 این مهــم از طریق ایجاد قوانین و مقــررات حمایت از مصرف کننده، انجام فعالیت های ویژه در صنعت تسهیم اطلاعات و آموزش میسر می شود.
فراگیری خدمات تامین مالی تمامــی ارائه دهندگان خدمات مالــی را تحت تاثیر خود قرار می دهد. درس های زیادی را می توان از صنعت تامین مالی خرد و نوآوری های جدید به وجود آمده در زمینــه ارائه خدمات تامین مالی متفــاوت از روال ســنتی شــعب های بانکی یــاد گرفت. برطرف نمودن و مرتفع کردن خلا موجود در ارائه خدمات تامین مالی نیازمند اهتمام و تعهد جدی از سوی بانک ها و موسســات مالی غیربانکی شــامل بانک های تجاری، اتحادیه هــای اعتباری، بانک های پس انداز، موسســات تامین مالی خرد، پســت بانک ها و اپراتورهای بانکداری موبایل می باشد.
به منظور حصول پیشــرفت و ایجاد زیرساخت های رشــد پایدار، گروه بانک جهانی 1 به کشــورهای عضو گــروه 220 توصیه نمــوده که زمینه یک مشــارکت بین المللی با ذی نفعان مرتبط را به منظور دســتیابی به یک هدف مالی جهانــی فراهم نمایند. جهت موفقیت در دســتیابی به اهداف تعیین شــده در اجلاس اعتبار خــرد (100 میلیون بازار اعتباری برای ســال 2007)، تلاش هــا باید علاوه بــر حوزه اعتبار بــر پرداخت ها، حواله، پس انداز و بیمه نیز متمرکز شود. اهداف، ممکن است فشارهایی را بر برطرف نمودن خلا موجود در زمینه تامین مالی خصوصا در شاخص گذاری سالیانه در مورد خلأ تامین مالی بنگاه های کوچک و متوســط و شــاخص های خط مشی گذاری در این حوزه وارد نماید. پایه های اجرایی اصلی می تواند شامل محیط سیاسی، زیرساخت های مالی، ساز و کارها و محصولات پرداخت، تامین مالی مسئولانه، داده ها و اندازه گیری و دستیابی به رشــد از طریق گروه متخصص تامین مالی فراگیر باشــد. پیاده ســازی این اهداف نیازمنــد تلاش های یکپارچه و متمرکز بر موارد زیر می باشد:
 توسعه جامعه جهانی
 صنعت خدمات مالی
 دولت ملی و مرکزی برای تسهیم دانش
گــروه 20 از جایگاهی ویژه برای تحقق موارد فوق در راستای دستیابی به توسعه اقتصادی و ایجاد ساز و کار تامین مالی برای تحقق تامیــن مالی فراگیر برخوردار است.

اجزای گزارش
هدف از این گزارش تعیین روندها، چالش ها و فرصت های موجود برای گســترش تامین مالی فراگیر و پیشــنهاد سیاست های اجرایی برای سیاست گذاران کشورهای گروه 20 در ســطح جهانی می باشــد تا اینکه بتوان بازارهای نوظهور بیشتری را پوشــش داده و کشورهای غیرعضو در این گــروه نیز بتوانند از این خدمات اســتفاده کنند. مخاطبین گزارش گسترده بوده و سیاستگذاران، نهادهای تامین مالی توسعه ای، بخش خصوصی و متخصصین را در برمی گیرد.
 
امتیاز دهی
 
 

نسخه قابل چاپ

86084728-86084662-86082841

تهران – خیابان گاندی – کوچه یکم – پلاک 2 – طبقه پنجم

.
.